به گزارش اسرائیل هیوم، سه مقام دیپلماتیک اکنون تایید میکنند که ایالات متحده بهطور محرمانه با یک توافق مالی و دریایی میان قطر و حکومت ایران موافقت کرده بود؛ توافقی که بر اساس آن میلیاردها دلار به تهران پرداخت شد و در مقابل، ایران عبور آزاد نفتکشها و کشتیهای قطری از تنگه هرمز را تضمین کرد.
این اقدام بخشی از یک سیاست آگاهانه و حسابشده دولت آمریکا بود که به نیروی دریایی این کشور اجازه داد نسبت به این توافق چشمپوشی کند؛ اقدامی که با سیاست اعلامشده واشینگتن در تضاد بود. هدف از این تصمیم، کاهش بحران در بازارهای جهانی انرژی و مهار افزایش قیمت نفت عنوان شده است.
اسرائیل هیوم مینویسد، افشای این موضوع نشان میدهد که کاخ سفید از همان زمان زمینه را برای تفاهمنامهای که اکنون با ایران در حال تدوین است، فراهم کرده بود. به این ترتیب، دولت آمریکا در مقطعی که جمهوری اسلامی با فشار شدید مالی روبهرو بود، یک شریان اقتصادی حیاتی در اختیار تهران قرار داد.
به گفته منابع آگاه، این مجوز محرمانه آمریکا حدود یک ماه پیش صادر شد و با تلاش دوحه برای ایجاد یک کانال ارتباطی مستقیم با تهران همزمان بود؛ کانالی که پس از برقراری آتشبس اهمیت بیشتری پیدا کرد. قطر که پس از حمله به یکی از تاسیسات گازیاش در جریان جنگ، نگران حملات مجدد ایران به زیرساختهای خود بود، در پی خریدن امنیت و آرامش بود.
در حالی که امارات متحده عربی و عربستان سعودی پس از آتشبس هدف حملات موشکی و پهپادی قرار گرفتند، قطر به ایران کمک مالی کرد و کاملا از حملات در امان ماند. در چارچوب این توافق، ایران خواستار دسترسی به بخشی از داراییهای خود شد که در قطر نگهداری میشد. بخشی از این پرداختها در قالب هزینه عبور نفتکشها از تنگه هرمز پنهان شد و همچنین یک خط اعتباری گسترده تا سقف یک میلیارد دلار برای خرید کالا از طریق قطر در اختیار تهران قرار گرفت.
خط ارتباط مستقیم واشینگتن و دوحه
نیروی دریایی آمریکا که در آن زمان موضعی سختگیرانه اتخاذ کرده و مدعی بود صادرات و واردات دریایی ایران را مسدود کرده است، در عمل سیاستی دوگانه را دنبال میکرد: از یک سو محاصره را اعمال میکرد و از سوی دیگر اجازه میداد مسیر تامین مالی ایران از طریق خلیج فارس باز بماند.
دونالد ترامپ در هفتههای اخیر بارها گفته بود آمریکا توانسته است کشتیها را با وجود محاصره ایران از تنگه هرمز عبور دهد. اکنون مشخص شده است که بخش قابل توجهی از این کشتیها در چارچوب همان توافق محرمانه تردد میکردند.
این فعالیت اقتصادی گسترده بسیار فراتر از میانجیگری در مذاکرات بود. در جریان سفر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، و عبدالناصر همتی، رئیس بانک مرکزی، به دوحه، تماسهای مستقیمی با واشینگتن برقرار شد و استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان آمریکا، از سوی دیگر خط بر روند مذاکرات نظارت داشتند.
موفقیت قطر سایر کشورهای خلیج فارس را نیز به دستیابی به توافقهای مشابه ترغیب کرد، هرچند این تلاشها تنها تا حدی موفق بود. بر اساس گزارشها، کشور مورد نظر امارات متحده عربی بود، اما مقامهای دیپلماتیک حاضر به تایید رسمی این موضوع نشدند؛ با این حال، ایران در هفتههای اخیر از حمله به امارات خودداری کرده، در حالی که بحرین و کویت هدف حملات موشکی قرار گرفتهاند.
به گزارش اسرائیل هیوم، این تفاهمها نشان میدهد آمریکاییها بنیان تفاهمنامه کنونی را از قبل ایجاد کرده بودند. اما اکنون اختلافها در داخل دولت آمریکا بر سر این توافق در حال افزایش است؛ بهویژه پس از انتقادهای شدید داخلی که متوجه پیشنویس توافق شد. همین انتقادها موجب شد ترامپ در روزهای اخیر مواضع علنی سختگیرانهتری اتخاذ کند و خواستههای آمریکا در مذاکرات افزایش یابد.
